ਲੇਖਕ: ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਭਰਾ (ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ)
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਗਵਾਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਵੀ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਸਭਰਾ ਵਿਖੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਜਾਇਜ਼ ਮਾਈਨਿੰਗ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੱਲ ਰਹੇ 8 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ: ‘ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਾਫ਼ਲਾ’ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
ਪਿੰਡ ਸਭਰਾ ਵਿਖੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਰੇਤ ਦੀ ਖੱਡ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਈਨਿੰਗ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ। ‘ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਕਾਫ਼ਲਾ’ ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਜੂਨ 2025 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਦਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਰੇਤ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ:
- ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਣੀਆਂ ਸਨ।
- ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰ-ਬਾਰ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਣੇ ਸਨ।
- ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਜਾਨੀ-ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦਾ ਡਰ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ
ਪਰ ਜਿੱਤ ਇੰਨੀ ਸੌਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੰਤਰੀ ਲਾਲਜੀਤ ਭੁੱਲਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਹੇਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਦੀ ਹਵਸ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ‘ਤੇ ਉਤਾਰੂ ਸਨ। ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਮਾਈਨਿੰਗ ਅਫਸਰ ਨੇ 15 ਮਈ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਖੱਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲੋਂ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵੱਡਾ ਸੀ।
“ਦਰਿਆ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟਣ ਕਰਕੇ ਜਿੰਨੇ ਲੋਕ ਮਰਦੇ ਆ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਐ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਲੱਗਾ” – ਇਹ ਉਸ ਸਿਆਸੀ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਭਰਾ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨੀ ਚੱਟਾਨ
ਜਦੋਂ ਪੀੜਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਭਰਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਥਾਣਾ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ:
- ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਅਤੇ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਕਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਥਾਣਾ ਘੇਰਿਆ।
- ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਧਰਨੇ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਗੋਡੇ ਟੇਕਣ ‘ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।
- 21 ਮਈ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਅੱਗੇ ਪੱਕਾ ਮੋਰਚਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸੰਘਰਸ਼ ਰੰਗ ਲਿਆਇਆ
24 ਮਈ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਦੇ ਕਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਈ। ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਖੱਡ ਨਾ ਰੁਕੀ ਤਾਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਬੇਘਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਡੀ.ਸੀ. ਤਰਨਤਾਰਨ ਨੇ ਖੁਦ ਸਵੇਰੇ 7 ਵਜੇ ਮੌਕੇ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਖੱਡ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ।
ਅੱਜ ਉਹ ਖੱਡ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੱਡ ਦੀ ਬੰਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ।
ਸਾਡੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਗਾਂ:
ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ:
- ਸਥਾਈ ਪਾਬੰਦੀ: ਇਸ ਰੇਤ ਦੀ ਖੱਡ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ।
- ਕਿਸਾਨੀ ਹੱਕ: ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰੇਤ ਕੱਢਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸਿੱਧਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਵੱਡੇ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ।
- ਸੁਰੱਖਿਆ: ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਸੰਘਰਸ਼ ਹੀ ਜੀਵਨ ਹੈ
ਪਿੰਡ ਸਭਰਾ ਦੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਏਕਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਜਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਮੇਟੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਰਾਤਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਧਾਈ ਦੀਆਂ ਪਾਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਝੁਕਾਇਆ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਸਿਰਫ ਰੇਤ ਦੀ ਖੱਡ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ।
ਇਹ ਜਿੱਤ ਸੰਘਰਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ!
ਕਿਸਾਨ-ਮਜ਼ਦੂਰ ਏਕਤਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ!